Lợi và hại của truyền dịch

khách sạn côn đảo Thời gian qua, có rất nhiều trường hợp bị biến chứng vì chưng tự ý truyền dịch hoặc lạm dụng việc truyền dịch. Vậy cần đánh chớ chi thế nào về vấn đề này?

Cần quan niệm đúng

Có một quan niệm khá phổ quát cho rằng dùng thuốc tiêm tốt hơn thuốc uống. Do đó, khi đến phòng khám, một số mệnh bệnh nhân dịp cứ vật nài thầy thuốc cho dạng thuốc tiêm. Đặc biệt có sự hiểu sai về tác dụng của dạng thuốc tiêm truyền tĩnh mạch nhỏ giọt, gọi tắt là “truyền dịch” mà một số phận người khi ngục chữa bệnh cứ nằng nồng nực đòi truyền cho bằng được; thậm chí có sự lạm dụng đến độ có người không bệnh hoạn gì chỉ thấy mệt một tẹo nhưng muốn cho khỏe hơn cứ vật nài bác sĩ xin vô “nước biển”, vô “đạm” hay vô “mỡ”.

“Nước biển” là từ mà một số mệnh bà con ta quen dùng để gọi chung danh thiếp loại dịch truyền, còn “đạm” là dịch truyền chứa chất bổ dưỡng là danh thiếp axít amin và “mỡ” là dịch truyền chất chứa béo cung cấp năng lượng. Cần nhấn mạnh rằng truyền dịch, tức vô mấy thứ dịch truyền vừa kể, là rất quý khi hữu sự nhưng không phải luôn luôn là phương cách tốt nhất để chữa bệnh mê hoặc để bổ dưỡng, tăng cường sức khỏe.

Việc truyền dịch phải được đích thị thầy thuốc tiền định và theo dõi. Trong ảnh: Bệnh nhân dịp được truyền dịch tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Ảnh: Tấn Thạnh

Truyền dịch như thế nào?

Chúng ta cần lưu ý dịch truyền có nhiều loại tùy theo tác dụng, có trạng thái chia làm 4 loại như sau:

- Dịch truyền cung cấp nước, danh thiếp chất điện giải cho cơ thể: Dùng trong trường học hợp cơ thể bị mất nước, mất chất điện giải. Dung dịch loại này có dung dịch “ngọt” chứa đường glucose, dung dịch “mặn” chứa muối natri clorid hoặc dung dịch chứa nhiều chất điện áp điệu có tên Ringer Lactat. Từ “nước biển” ban sơ được dùng để tiền dung dịch mặn chứa muối natri clorid giống như nước biển nhưng về sau, bà con ta dùng từ nước biển để gọi vớ cả dịch truyền khác.

- Dung dịch tái lập cân bằng kiềm toan trong cơ thể: Dùng trong trường hợp thân thể bị bệnh mê hoặc thừa toan (tức dư chất axít hay còn gọi “toan huyết”) huyễn hoặc thừa kiềm (tức dư chất base). Truyền dịch loại này sẽ có tác dụng trung hòa sự thừa toan hay thừa kiềm, như khi người bệnh bị toan huyết, thầy thuốc tiền định tiêm truyền dung dịch kiềm là natri bicarbonat.

- Dịch truyền cung cấp năng lượng và chất dinh dưỡng cho cơ thể: Dùng trong trường hợp bệnh nhân bị bệnh chẳng thể ăn qua đường tiêm tĩnh mạch, đây là loại dịch truyền hay bị lạm dụng. Dịch truyền loại này cung cấp danh thiếp axít amin thiết yếu (là chất dinh dưỡng căn bản lấy từ chất đạm), danh thiếp vitamin và chất khoáng, một số mệnh chất béo (như mặc dù đậu tương tinh lọc nhằm cung cấp năng lượng).

- Dịch truyền thay thế máu: Dùng trong trường học hợp người bệnh bị mất máu. Dịch truyền loại này là các dung dịch keo chứa danh thiếp chất có phần tử lớn như dextran có tác dụng tái lập ối lượng chất lỏng trong máu.

Ngoài 4 loại dịch truyền kể trên, người ta cần dùng dịch truyền có chứa thuốc như kháng sinh để tiêm truyền trong trường hợp bị nhiễm khuẩn nặng. Bị nhiễm khuẩn nặng nếu sử dụng kháng sinh dạng uống sẽ không có hiệu quả.

Truyền dịch tùy tiện - Lợi bất cập hại

Rõ ràng, với những tác dụng sử dụng trong điều trị, dịch truyền là dạng thuốc rất quý, rất cấp thiết trong trường hợp bệnh nặng cần được cấp cứu (nhiều khi được truyền dịch mới cứu sống người bệnh) huyễn hoặc trong trường hợp người bệnh chẳng thể uống thuốc. Tuy nhiên, bởi có nhiều loại dịch truyền thành thử dùng loại dịch truyền nào sẽ tùy từng ca bệnh cụ thể với liều lượng được tính chất toán cho từng người, có sự theo dõi của thầy thuốc chứ không phải loại nào cũng truyền được và truyền với bất kì liều lượng nào.

Khi truyền dịch, với vô luận dịch truyền nào, đều có trạng thái có các tai biến rất trầm trọng xảy ra. Trước hết là nguy cơ nhiễm trùng, lên đường từ nơi đưa thuốc vào cơ thể. Các bệnh nhiễm như HIV/AIDS, viêm gan siêu vi B, C… đều có thể lây truyền qua đường tiêm chích, đặc biệt qua truyền dịch, nếu việc truyền dịch bừa bãi không đúng quy cách, không được vô trùng. Thứ đến, bởi chưng truyền dịch đưa vào cơ thể một số lượng nước lớn, các chất điện giải, chất dinh dưỡng thành thử có trạng thái gây rối loạn về chuyển hóa hay các hiện tượng phù ở tim, thận… Đặc biệt, dịch truyền có thể gây phản ứng toàn thân khi thân thể không “chịu” như hiện tượng sốt run hoặc gây sốc dịch truyền rất nguy hiểm. Chính bởi vì vậy, khi thầy thuốc đồng cân định cho sử dụng dịch truyền là đã có sự cân nhắc rất kỹ, xét thấy đó là việc rất cần thiết và khi truyền dịch, bác sĩ phải theo dõi chặt để trong trường hợp tai biến xảy ra sẽ có biện pháp xử lý kịp thời.